Executief Disfunctioneren Deel 1 | Wat is het?

Herken je het dat je nog zoveel dingen te doen hebt, maar dat je niet weet waar je moet beginnen? Of dat je een taak die voor iemand anders simpel lijkt voor jou heel moeilijk is? Misschien heb je dan last van executief disfunctioneren.
Op het moment heb ik daar ook nogal last van. Niets ernstigs verder, en helemaal oké, maar het is er wel en het beperkt me in de dingen doen die ik wil doen.

Omdat het iets is waar ik op het moment last van heb, besloot ik een mini-serie over executief disfunctioneren te maken. Dit is deel 1 waarin ik vertel over wat het is. In het volgende deel deel ik wat tips om ermee om te gaan. En in het laatste deel neem ik jullie hopelijk mee op mijn weg om erdoorheen te komen.

Wat is executief (dis)functioneren?

Executief functioneren is kortgezegd het kunnen uitvoeren van taken, het kunnen stellen van doelen en het kunnen controleren van je gedrag om dit te doen. Het deel van de hersenen dat hierover gaat is bij mensen met autisme anders ontwikkeld, wat kan lijden tot executief disfunctioneren.

Voor het leesgemak noem ik executief functioneren: EF. En executief disfunctioneren: ED.

Als je last hebt van ED is het ontzettend lastig om bepaalde taken uit te voeren. Vooral als het wat ingewikkeldere taken zijn die in stapjes moeten worden verdeeld, bijvoorbeeld je kamer opruimen. Je ziet een rommelige kamer, maar weet niet waar je moet beginnen. Ruim je eerst je schone was op? Of maak je je bed eerst op? Of doe je toch dit of dat? Maar als je dit wilt doen, moet je wel eerst dat doen, maar om dat te kunnen doen, moet je eerst zo doen. Er zijn zoveel stappen dat je niet weet waar je moet beginnen. Uiteindelijk raak je zo overweldigt dat er helemaal niets gebeurt. 

Niet weten waar je moet beginnen is één aspect, maar er zijn er nog veel meer onderdelen van ED:

-Uitstelgedrag en het niet kunnen stoppen met waar je mee bezig bent om datgene te doen wat gedaan moet worden.
-Moeite hebben met het verplaatsen van de ene naar de andere taak.
-Je geen voorstelling kunnen maken van hoe iets gedaan moet worden of hoe lang het gaat duren.
-Moeilijk kunnen inzien wat belangrijk is en wat niet.
-Moeite hebben met plannen.
-Minder werkgeheugen hebben waardoor je instructies niet goed kunt onthouden.
-Moeite hebben met spullen ordenen, waardoor je niet weet waar iets hoort of waar iets is gebleven.
-Minder flexibel zijn.
-Moeite hebben met zelf monitoren, waardoor het lastig is om erachter komen waar het fout gaat.

Het is overigens niet iets waar alleen autisten last van hebben. Ook mensen met ADHD, ADD of een hersenbeschadiging kunnen hiermee te maken hebben.

ED is iets wat samen kan gaan met een autistische burn-out. Kort gezegd betekent dit dat iemand met autisme te veel over zijn of haar grenzen is gegaan en hierdoor op is (burned out). Dit kan ervoor zorgen dat het executief functioneren niet meer gaat en je taken, die normaal makkelijker zijn, niet meer kunt uitvoeren.
Maar het is iets dat sowieso bij autisme hoort en het kan ook gebeuren zonder een autistische burn-out. Dat is waar ik op het moment last van heb. 

Wat kan ervoor zorgen dat je last krijgt van executief disfunctioneren?

Er zijn meerdere dingen die ervoor kunnen zorgen dat je last krijgt van ED. Maar het kan ook iets zijn dat er gewoon is, zonder duidelijke aanleiding.
Dit zijn een aantal van de meest voorkomende oorzaken, die ik zelf ook erg herken:
-Een gebrek aan structuur.
-Een plotselinge verandering.
-Overprikkeling, stress of moeheid.
-Wanneer iemand me iets vraagt om te doen, zonder duidelijk te zijn.

Zoals ik net al schreef, heb ik zelf op het moment ook last van een periode van ED. In de video die ik hierover heb gemaakt leg ik uit hoe het bij mij zit.
De video vind je onderaan dit artikel.

Ik hoop door te vertellen over wat het is en te delen op welke manier ik het nu ervaar dat degene die het herkennen zich minder alleen voelen en misschien ook minder hard zijn voor zichzelf. Het is iets wat iedereen wel eens overkomt. Zeker als je autistisch bent.
Ik vind het frustrerend dat ik er nu last van heb, zeker omdat er nog zoveel is dat ik wil en moet doen. Maar ik zie het ook als een kans om er nu juist over te vertellen. Het hoort er helaas bij, dus laten we er maar het beste van maken 🙂

Liefs ☼


Misschien vind je dit ook leuk

7 reacties

  1. Wauw. Dit gaat over mij. Wat een mooi woord en wat duidelijk uitgelegd. “wat minder hard zijn voor jezelf”. Ja… Lastig want juist als het nodig is (want drukke of moeilijke periode) dan lukt het allemaal niet en wordt alles snel erger(groeiende chaos..) en keldert ook mijn eigenwaarde en daarmee ook mijn energie. Welkom vicieuze cirkel. Goedbedoelende mensen zonder dit probleem zeggen “loslaten” of “prioriteiten stellen” “ga dan eens op tijd naar bed” “kwestie van plannen” wat niet lukt en ik me nog incapabeler voel. Dus merci voor hart onder de riem en tips!

      1. Je blogs zijn super herkenbaar
        Helaas zien mijn omgeving en psychologe mijn struggles niet onder de de noemer; autisme, dit omdat ik ook met trauma geworsteld heb (door mijn manier van hoe ik er mee om ben geaan werd voor mijn gevoel autisme alleen maar bevestigd!) Overschatten, onderschatten, op waarde schatten. Moer ik er nou nog aan werken óf mee leren omgaan? Maakt super onzeker. Een soort identiteitscrisis; autisme is onderdeel van je identiteit, trauma niet. Fijn om ook meer informatie te vinden over vrouwen& autisme. Want ik denk dat het voor vrouwen al een hele struggle is dat het wordt bevestigd en dat ze voor zichzelf mogen erkennen; zo ben ik! Waardoor er zonder dat soort twijfels meer ruimte komt voor wat wél te ontwikkelen is!

        1. Hoi Suzan,
          Wat lastig dat je in zo’n onzekere situatie zit.
          Jouw gevoel is het belangrijkst. Jij kent jezelf het beste en als jij een vermoeden van autisme hebt, dan is dat zeker het onderzoeken waard. Mocht je dat willen natuurlijk.
          Autisme en trauma overlappen elkaar en het komt ook vaak samen voor. Zeker bij vrouwen. Heb je er al wat over gelezen: de verschillen en overeenkomsten? Maar ook de combinatie? Misschien kan dit jou en jouw omgeving meer duidelijkheid bieden.
          Liefs,
          Sanne

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *